Open access: goud, hybride en groen

De gouden route
Wanneer onderzoeksresultaten via de gouden route zijn gepubliceerd, zijn ze voor de lezer direct gratis toegankelijk op het platform van de uitgever. De publicatiekosten (Article Processing Charges of APC’s) worden betaald door: de auteur, de instelling waarbij de auteur werkt, of de organisatie die het onderzoek financiert.

Het standpunt van de Nederlandse regering is dat voor publiek gefinancierd onderzoek de gouden route de voorkeur geniet. De VSNU en de Vrije Universiteit Amsterdam steunen dit beleid. De VU heeft daarom met meerdere uitgeverijen overeenkomsten afgesloten (kortingsregelingen, vouchers en deals) waarmee onderzoekers van de VU tegen gereduceerde tarieven óf kosteloos open access kunnen publiceren. Op dit moment  zijn er voor ruim 7700 tijdschriften afspraken gemaakt, waarvan meer dan 4000 titels een impact factor hebben en ruim 1000 titels in het 1e quartile.  Lees hier meer informatie over de voorwaarden en workflow van de uitgevers.

Hybride tijdschriften
Naast volledige gouden Open Access tijdschriften zijn er de zogenaamde hybride tijdschriften die na betaling van APC’s individuele artikelen als Open Access presenteren binnen het bestaande abonnementenmodel.

De groene route
Bij groen Open Access wordt een artikel gepubliceerd in een traditioneel abonnementstijdschrift (niet Open Access) waarna de definitieve auteursversie van het artikel óók gedeponeerd wordt in een Open Access repository (openbaar publicatie database). Voor de VU is dit PURE. Voor het VUmc is een dergelijke workflow nog in ontwikkeling. Zie hier voor meer informatie.

De Nederlandse wet geeft elke auteur het recht om wetenschappelijke artikelen, zes maanden na de eerste (niet-Open Access) publicatiedatum te delen in de uitgeversversie. De Vereniging van Universiteiten in Nederland (VSNU) heeft een richtlijn vastgesteld die medewerkers van Nederlandse Universiteiten kunnen gebruiken om hun werk te publiceren in een niet-commerciële repository of op hun persoonlijke website. De Universiteitsbibliotheek kan alle VU-onderzoekers ondersteunen die op deze manier hun publicaties toegankelijk willen maken. We hebben alleen je toestemming nodig om je publicaties legaal te kunnen delen. Na gegeven toestemming deponeert de bibliotheek vervolgens automatisch al je wetenschappelijke publicaties in de uitgeversversie (Version of Record) in de VU Research Portal. Details over deelname aan deze service vindt je op de You share, we take care project pagina.

Het is ook mogelijk om als auteur zelf publicaties te deponeren in PURE en het Open Access beleid van uitgevers te volgen. Of publicatie via de groene route en binnen welke termijn is toegestaan is te vinden op de website van SHERPA/RoMEO, waar het Open Access beleid van alle uitgevers is verzameld.


Diamanten route
Net als bij de gouden route zijn de onderzoeksresultaten na publicatie voor de lezer onmiddellijk gratis toegankelijk. De auteurs betalen geen publicatiekosten (Article Processing Charges-APC’s) maar de kosten van redactie, peer review, online publicatie & hosting worden bij de diamanten route gedragen door een instituut, beroepsvereniging of fonds. Door gebruik te maken van vrijwillige arbeid die wordt geleverd door wetenschappers als editor of peer reviewer kunnen de kosten laag worden gehouden. De UB ondersteunt de diamanten route en kan helpen bij het opzetten van open access journals.

De UB heeft voor de verschillende activiteiten rond Open Access een “OA-team” geformeerd. Heb je vragen over het bovenstaande of andere vragen met betrekking tot Open Access, neem dan contact op met het OA team via openaccess.ub@vu.nl.

Open Access logo
     
open access arno akkermans