Open Access checklist & tips

Open Access publiceren begint in veel gevallen al bij de subsidieaanvraag. Op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rondom de overeenkomsten met uitgevers en wat bovendien wel en niet mag is lastig. De UB kan daarbij helpen. Heb je vragen over het onderstaande of andere vragen met betrekking tot Open Access, neem dan contact op met het OA team via openaccess.ub@vu.nl.

Deze checklist voor onderzoekers kan je vast op weg helpen:

Tijdens project voorstel
- Check of de onderzoeksfinancier eisen stelt aan OA publiceren
- Check of er in het voorstel een budget opgenomen kan worden voor de APC’s (Article Processing Charges)
- Check of er via de onderzoeksfinancier andere afspraken zijn gemaakt met uitgevers

Tijdens het schrijven of submitten van een manuscript
- Raadpleeg de VU Journal Publishing Guide om te zien of het tijdschrift waarin je wilt publiceren OA publiceren toestaat en of er een VU OA-overeenkomst is
- Check op de website ook de voorwaarden en workflow van uitgevers
- Let erop dat de corresponding auteur een affiliatie heeft met de VU of VUmc
- Soms moet voor het submitten een waiver code of voucher worden aangevraagd (zie details verschillende uitgevers), neem in dit geval contact op met de UBVU via openaccess.ub@vu.nl
- Bij twijfel: neem contact op met de UB via openaccess.ub@vu.nl

Tijdens submitten
- Gebruik altijd je VU of VUmc e-mail en werkadres
- Geef tijdens het submitten aan dat je OA wilt publiceren of geef de waiver code door

Na publicatie
- Check op SHERPA/RoMEO welke versie van het artikel (bijv. pre-print of post-print) op welk moment vrij beschikbaar gemaakt mag worden
- Upload de definitieve versie van het artikel in een betrouwbare en duurzame repository zoals de PURE repository van de VU, eventueel met inachtneming van een embargoperiode. (VUmc onderzoekers vinden meer informatie op: https://intranet.vumc.nl/afdelingen/thema/metis/

PS: het archiveren van onderzoeksdata in een repository en persoonlijk delen van artikelen op verzoek dragen net zo goed bij aan open en transparante wetenschap!

Tips
Vrij toegang met de Open Access add-ons
Loop je toch tegen een betaalmuur aan omdat de UBVU geen abonnement heeft op een bepaald journal? Er bestaan tools die helpen bij het zoeken naar OA artikelen die legaal zijn opgenomen in honderden repositories, zoals ook onze eigen PURE repository:
•    Unpaywall: voeg de add-on toe aan je browser en er wordt automatisch gezocht naar een legale Open Access pdf
•    OpenAccess Button; zoekt ook naar legaal beschikbare OA artikelen en geeft ook de optie de auteur automatisch een deelverzoek te mailen

Alternatieve toegang tot tijdschriftartikelen: How to get the pdf?
VSNU en een aantal uitgevers onderhandelen over publiceren in open access, in het kielzog van toegang tot digitale tijdschriftenpakketten. Mochten de gesprekken niet tot nieuwe overeenkomsten leiden, dan is het denkbaar dat uitgevers de toegang tot e-journals (tijdelijk) afsluiten voor medewerkers en studenten van de betrokken universiteiten: geheel, of voor een deel. Om de hierdoor gedupeerde onderzoekers te helpen om toch toegang te krijgen tot de PDF van een bepaald artikel, heeft UKB (een samenwerkingsverband van universiteitsbibliotheken en KB) een infographic gemaakt met allerlei alternatieve mogelijkheden. Succes is niet gegarandeerd. Voor meer specifieke informatie blijft het advies van UKB om contact op te nemen met de eigen bibliotheek.
Infographic How to get the pdf: overzicht van de mogelijkheden

Predatory journals
Het Open Access model wordt door sommige uitgevers misbruikt met als enig doel geld te verdienen. Deze uitgevers vragen stevige APC’s zonder te voorzien in deugdelijke redactionele diensten of peer review. Zij bedienen zich vaak van prestigieuze, bekend klinkende namen waardoor een onderzoeker op het verkeerde been gezet kan worden. Bekijk de pagina 'Predatory Journals of ‘Rooftijdschriften’ - hoe herken je ze?' of gebruik de checklist van de Think. Check. Submit.-campagne om te bepalen of een tijdschrift betrouwbaar is.

Open Access logo

open access arno akkermans