Hoe het VU Research Data Support Programma onderzoekers helpt

Hans Berends, VU hoogleraar Innovatie & Organisatie, vertelt waaraan het programmateam werkt.

24-02-2020 | 11:02

‘Met het VU Research Data Support Programma helpen we onderzoekers om waar mogelijk transparant en open te zijn en daar waar nodig hun data goed te beschermen’, zegt Hans Berends, VU-hoogleraar Innovatie & Organisatie. Hij is voorzitter van de stuurgroep van het programma. Wat is er al gerealiseerd en waaraan wordt nu gewerkt?

Financiers stellen hogere eisen aan research data management
Berends: ‘Onderzoekfinanciers en tijdschriften stellen steeds hogere eisen aan research data management (RDM) en verwachten dat onderzoekers steeds meer ‘open’ gaan werken. Denk aan preregistratie, open code en open software. Het programma moet dit mogelijk én makkelijk maken. De FAIR (Findable, Accesible, Interoperable, Reusable)–principes  voor research data management vormen onze leidraad.’

Data management plan maken met DMPonline
Het doel is dat er straks in alle fasen van de onderzoekcyclus goede RDM-systemen (infrastructuur) én persoonlijke ondersteuning zijn, vertelt Berends. ‘Goed databeheer begint met het maken van een Data Management Plan. Sinds september kunnen VU-onderzoekers hiervoor DMPonline  gebruiken. Deze tool biedt de DMP-templates van financiers als NWO, ZonMw, ERC, Horizon2020 en Wellcome Trust. Bij elke template krijg je uitleg en voorbeeldantwoorden. Je logt makkelijk en veilig in met je VU-net-ID.’

Oplossingen voor opslaan en archiveren van vertrouwelijke en gevoelige data
In 2020 richt het programma zich vooral op het ontwikkelen van oplossingen voor het opslaan en archiveren van vertrouwelijke en gevoelige data. ‘We kijken eerst wat de problemen zijn waarmee onderzoekers kampen en zoeken daar oplossingen voor. We inventariseren nu welke RDM-systemen er zijn; wat de voor- en nadelen van die systemen zijn; en hoeveel veiligheid ze bieden. De behoeften verschillen sterk per faculteit en vakgebied, er is niet een oplossing voor iedereen.’

Co-creatie met onderzoekers
Er lopen momenteel twee pilots met online RDM-systemen: Surf Research Drive  en iRODS/Yoda . Co-creatie met onderzoekers is een belangrijk uitgangspunt van het programma. ’Grote groepen onderzoekers uit verschillende faculteiten proberen deze RDM-systemen nu uit. Ze krijgen ondersteuning vanuit het Research Data Support programma. We leren van hun ervaringen en op basis daarvan ontwikkelen we verder. We hebben al met zo’n tweehonderd onderzoekers gesproken.’

Persoonlijke ondersteuning
Persoonlijke ondersteuning dichtbij de onderzoekers is erg belangrijk, benadrukt Berends. ‘We hebben inmiddels bij veel faculteiten data stewards. Zij begrijpen goed wat de specifieke behoeften en wensen zijn van onderzoekers.’ Daarnaast kunnen onderzoekers sinds december met hun vragen terecht bij de Research Data Management Support Desk.

Het programmateam buigt zich ook over vraagstukken als: hoe verrekenen we straks de kosten van het opslaan en archiveren van data ‘wie betaalt?’; en hoe zorg je voor goede werkafspraken ‘wie heeft nog toegang tot de data als een aio vertrokken is?’. 

Onderzoek versnellen
‘Door onderzoekers te stimuleren hun data te delen, zodat ze hergebruikt kunnen worden, willen we onderzoek versnellen. Integriteit is ook heel belangrijk: replicatie en reproductie van onderzoek moeten mogelijk zijn. Je loopt dan wel de tegen de vraag aan hoe je dat organiseert als je te maken hebt met vertrouwelijke of privacygevoelige data.’

Voordelen voor onderzoekers
‘Het publiekelijk beschikbaar maken van onderzoekdata heeft voor onderzoekers ook veel voordelen. Je publicatie en je data worden dan vaker geciteerd. Het maakt je onderzoek beter zichtbaar.’

Op de hoogte blijven van het VU Research Data Support programma?

Abonneer je op de VU Research Support Newsletter. Deze informeert je over de diensten van de Universiteitsbibliotheek en IT en ook over de voortgang van het programma.

Meer weten over het VU Research Data Support Programma?
Lees de folder 

Behind the scenes: VU Research Data Support