Keizersgracht 162: het vroegere VU Hoofdgebouw

Wie zijn deze oud-VU-studenten en wat is er van ze geworden? Zoek jij het uit?

11-11-2019 | 13:45

Een foto van een eeuw geleden: een handvol studenten voor het toenmalige hoofdgebouw van de VU aan de Keizersgracht 162. Bovenin de stenen gevel staat “Vrije Universiteit, anno 1884” gebeiteld. In het houtwerk boven de deur zien we het universiteitszegel ‘maagd in de tuin’. Letters en zegel zijn inmiddels van de gevel verdwenen. Maar het universiteitszegel kun je vandaag de dag nog wel zien in het huidige VU Hoofdgebouw. Het is verwerkt in het spreekgestoelte in de aula.

Archiveren is vaak ook een beetje geluk hebben
In de ramen en voor de deur zitten en staan acht studenten. Achter het linker raam is nog net de figuur van een wat oudere man zichtbaar, duidelijk geen student. Lange tijd wisten we niet wie de geportretteerden waren. Totdat, archiveren is vaak ook een beetje geluk hebben, er een foldertje opdook, uit 1960, waarop de foto werd afgebeeld. Bij de figuren staan handgeschreven nummers en het ‘wie is wie’ staat er netjes naast. In de ramen en op de stoep, van links naar rechts staan en zitten P. van der Spek, J. Eringa, F.L. Bakker, A. Ringnalda, J. Visscher, H.H. van Kapel, C. van der Woude en H. Veldkamp. Zeven studenten theologie (Van der Woude theologie èn letteren) en een student medicijnen (Visscher). Ze zijn allemaal ‘aangekomen’ tussen 1912 en 1916.

Meer dan veertig jaar amanuensis van de VU
En de man op de achtergrond? Dat is Jacob van Oversteeg, vanaf 1883 meer dan veertig jaar amanuensis van de VU. Op de foto staat hij op de achtergrond, maar in de dagelijkse praktijk was hij dat beslist niet, zoals uit de korte beschrijving van hem door Van Deursen in zijn Hoeksteen-boek blijkt. Hij noemt Van Oversteeg ‘een onvermoeibare propagandist en iemand die graag de controle had over een situatie’. Van Deursens eigen manier om met veel gevoel voor understatement een control freak te beschrijven? Hoe dan ook, het lijkt waarschijnlijk dat Van Oversteeg, toen de foto gemaakt werd, een foto waarvoor overduidelijk geposeerd werd, het niet kon laten om – op de achtergrond – in de buurt te zijn.

Hoe zijn de levens van deze jongens verlopen?
We weten de namen van de studenten die zijn afgebeeld en we weten door de database die Maarten Aalders samenstelde (www.geheugenvandevu.nl) iets meer over hen, zo promoveerden Bakker en Van der Woude en werd de laatste hoogleraar in Kampen en de anderen werden predikant. Maar wanneer de foto werd gemaakt is niet duidelijk (ergens tussen 1916 en 1925) en je wordt als vanzelf nieuwsgierig naar de levens van die jongens.

Iets voor een scriptie?

VU Erfgoedcollecties gebruiken voor je (scriptie)onderzoek
De VU heeft vijf collecties met bijzondere voorwerpen en documenten. Je bent van harte uitgenodigd die voor je onderzoek, bijvoorbeeld voor een paper of je scriptieonderzoek te gebruiken. Er zijn oude kaarten, oude drukken, globes, bijbels, microscopen, fossielen, opgezette vogels, kunstwerken, en persoonlijke archieven (brieven, agenda’s, notulen, foto's), en VU-voorlichtingsmaterialen door de loop de jaren. Bijvoorbeeld de eerste propagandafilm voor de VU uit 1935.
Lees meer over de collecties

Denk jij met ons mee op vrijdag 22 november?
We zoeken studenten die mee willen doen met de workshop “VU Kunst- & Erfgoedcollecties voor studenten”. De UB wil graag meer bekendheid aan de collecties geven bij studenten. Vind je het leuk om met ons mee te denken over hoe we dat kunnen doen?
Meld je dan aan voor de workshop “VU Kunst & Erfgoed voor studenten” die we houden op vrijdagochtend 22 november van 9.00 – 11.00 uur.

Meld je aan via: communicatie.ub@vu.nl

Nieuwsgierig naar wat er zoal in de collecties zit? Bekijk de Topstukken.
👉https://www.ub.vu.nl/…/erfgoed-en-col…/topstukken/index.aspx

Verdere informatie over de foto
Hieronder voor de volledigheid het overzicht uit 1880 - 20 October - 1930. Opgaven betreffende de Vrije Universiteit uitgegeven ter gelegenheid van haar 50-jarig bestaan. Amsterdam, 1930.
 
1883-1925 amanuensis Jacob van Oversteeg
 
Respectievelijk, jaar van aankomst, inschrijvingsnummer, naam en studierichting.
1912-1913, 584, F.L. Bakker, T
1913-1914, 609, H.H. van Kapel, T
1914-1915, 637, J. Visscher, M
1914-1915, 638, J. Eringa, T
1914-1915, 640, A. Ringnalda, T
1914-1915, 641, P. van der Spek, T
1914-1915, 642, H. Veldkamp, T
1915-1916, 661, C. van der Woude, L, T